4. Basis berekeningen

Basis berekeningen

Onderstaande basisberekeningen worden gebruikt om een aandeel op waarde te schatten. Klopt de waarde van de aandelen zoals deze op de beurs aangeboden worden met de echte waarde van het onderliggende bedrijf? Deze waarde kan wel eens verschillen en dit kan in jouw voordeel zijn. Er zijn verschillende manieren om ondergewaardeerde bedrijven op te sporen. Er zijn vaste formules die het berekenen makkelijker maken en het internet staat er vol mee. Via de SEC (Securities and Exchange Commission) kun je alle kwartaalrapporten inzien van beursgenoteerde bedrijven gevestigd in de USA. Ook kun je deze rapporten vaak vinden op de website van een bedrijf zelf.

Volgens het principe van Benjamin Graham is een ondergewaardeerd aandeel minstens 33% minder dan de intrinsieke waarde. Hoe vind je nu precies deze ondergewaardeerde aandelen? Hieronder een aantal basis berekeningen die je kunt gebruiken om te bepalen welke waarde een aandeel precies heeft. Veel van deze berekeningen kun je berekend terug vinden op bijvoorbeeld Yahoo Finance of Google Finance. Je hoeft dus niet alles zelf uit te rekenen. Met onderstaande informatie weet je hoe bepaalde berekeningen worden gedaan. Maar nog belangrijker wat de waardes betekenen.

Winst per aandeel (WPA) / Earnings per share (EPS)

De formule: WPA = Nettowinst / Aantal uitgegeven aandelen

Voorbeeld basis WPA berekening:

  1. Zoek in de financiële data de “net. earnings” of “net income” van het aflopen jaar. Deze informatie kan gevonden worden op de meeste financiële websites zoals Morningstar, sec.gov (EDGAR database) en Google of Yahoo Finance of op de website van het bedrijf zelf. Als voorbeeld heeft bedrijf A 10 miljoen euro verdiend het afgelopen jaar
  2. Zoek op hoeveel uitstaande aandelen bedrijf A heeft (dit kun je ook terugvinden op bovengenoemde websites): bv. 6,3 miljoen euro
  3. Berekening:  WPA = Nettowinst / Aantal uitgegeven aandelen = 10000000 / 6300000 = 1,59 euro per aandeel

In principe wil je een zo hoog mogelijk WPA hebben. Immers hoe hoger de WPA  hoe meer winst een bedrijf maakt per aandeel. Het is echter volledig afhankelijk van de markt en de industrie. Indien je een enkele WPA berekent van één bedrijf zegt dat vrij weinig.

Je zult verschillende bedrijven moeten gaan checken in dezelfde industrie (bv. de auto-industrie) en de WPA met elkaar vergelijken. Daarnaast bereken je de WPA van de voorgaande jaren uit om te zien of hier een stijgende of dalende trend in te vinden valt.

De WPA vergelijken van Apple en de Mac Donalds heeft dus niet zoveel zin. Apple zou je wel kunnen vergelijken met bijvoorbeeld Microsoft.

Koers-winstverhouding (k/w) / Price-to-earnings ratio (P/E ratio)

De formule: k/w = huidige prijs van het aandeel / WPA

Een belangrijke ratio is de koers-winstverhouding (k/w). Dit ratio berekent de prijs die beleggers betalen per euro winst van het bedrijf, oftewel je betaalt te veel of te weinig voor een aandeel. Dit bereken je als volgt:

  1. Zoek de prijs per aandeel op. Bijvoorbeeld aandeel bedrijf A kost 11 euro per aandeel.
  2. Zoek de winstverhouding op, dit is hetzelfde als de WPA dus in het geval van bedrijf A 1,59 (waarde genomen van het voorbeeld van de WPA berekening)
  3. Deel 11 euro gedeeld door 1,59 = k/w ratio 6,9

De k/w ratio geeft weer hoeveel beleggers willen betalen voor een aandeel. Stel de k/w ratio is heel hoog, bijvoorbeeld 100, dan wordt er voor dat betreffende aandeel de komende maanden een sterke groei verwacht. Gebeurt dit niet, dan voldoet het bedrijf (en dus de aandelen) niet aan de verwachting en zal de prijs van de aandelen naar beneden gaan.

Een goed voorbeeld hiervan is de internet bubble in het jaar 2000-2002. Als je gaat kijken naar de k/w ratio van sommige bedrijven, kwamen die ruim boven de 100 uit. De gemiddelde k/w ratio van de S&P 500 was op een “all time high” met k/w 40. Als je weet dat de “all time low” ongeveer k/w 7 is en het gemiddelde k/w 14 dan had je kunnen weten wat er zou gebeuren.

Simpelweg de k/w ratio berekenen zegt niet zoveel. Net zoals bij WPA moet je dit ratio vergelijken met andere bedrijven uit dezelfde industrie. Daarnaast is het ook belangrijk om de toekomstige groei verwachting te onderzoeken.

Verwaterde winst per aandeel (Diluted EPS)

Helaas is het niet altijd zo simpel als het lijkt. Bedrijven hebben vaak boekhoudkundige trucjes waardoor het allemaal net iets positiever lijkt dan het in werkelijkheid is. Dit is niet illegaal maar een manier om meer mensen over te halen om hun aandelen te kopen en een positief bericht uit te sturen richting aandeelhouders.

De basis WPA rekent alleen met de huidige uitstaande aandelen. Verwaterde winst per aandeel geeft een schatting van de theoretische hoeveelheid aandelen nadat alle opties, preferente aandelen en eventuele obligaties verrekend zijn.

De theorie hierachter is dat door bovengenoemde investeringen “geconverteerd” kunnen worden naar “aandelen” waardoor het aantal aandelen kan stijgen. Door deze stijging wordt de k/w ratio hoger en de WPA lager.

Het is dus belangrijk dat je altijd de verwaterde winst per aandeel berekent en niet uit moet gaan van de standaard WPA. Een berekening van de verwaterde winst per aandeel  kan erg complex zijn omdat je met veel zaken rekening moet houden. Op de winst- verliesrekening zijn deze waarden vaak al voor je berekend.

Schulden (Debt)

Een ander belangrijk gegeven is de hoogte van de  schuld (debt). Een bedrijf heeft korte en lang lopende schulden. Van deze schulden is de korte variant het meest belangrijke. Indien een bedrijf 50 miljoen dollar winst maakt per jaar maar 60 miljoen dollar aan kort lopende schulden heeft staan komt dat niet ten goede van het aandeel. Vooral bedrijven die structureel meer geld lenen dan ze verdienen zijn natuurlijk geen goede investering.

Er zijn ook bedrijven die leningen zo op hun balans vermelden dat het lijkt alsof een bedrijf structureel winst maakt. Het kan vermeld worden als eenmalige afschrijving. Deze afschrijvingen worden vaak niet meegenomen in het totaalplaatje omdat het zogenaamd “eenmalige” kosten zijn. Het kan echter voorkomen dat deze kosten eerder structureel zijn. Vaak worden deze kosten ergens aan het einde van een balans of winst -verliesrekening vermeld. Lees een financieel rapport daarom altijd van achter naar voren.

debt-to-asset ratio

De formule: Schulden ratio = totaal liabilities / totaal assets

Een andere belangrijke waarde welke je kunt vinden op de  is de debt-to-asset ratio. Deel de totaal liabilities door de totaal assetsom de waarde van deze ratio te berekenen. Benjamin Graham vermijd bedrijven waarvan de schuld 50% van de assets overstijgt. Hoe lager de schuld ratio hoe beter. Deze waarde geeft aan hoeveel een bedrijf leunt op leningen en andere liabilites. Een simpele berekening:

1.5 miljoen euro totaal liabilities / 5.6 miljoen euro totaal assets = 26% schuld ratio

Current ratio

De formule: current ratio = current assets (vlottende activia) / kortlopende schulden

Dit is een ratio die het vermogen van een bedrijf om verplichtingen op korte termijn te betalen meet. Current assets zullen worden gebruikt binnen een jaar en schulden (schulden / liabilities) moeten binnen hetzelfde tijdsbestek worden gedekt. Deze waarde moet altijd boven de 1 liggen.

De current assets en liabilities kun je vinden in de winst- verliesrekening.

Net current asset value per share

De formule:  NCAVPS = current assets – total liabilities / totaal aantal aandelen

Een andere ratio, bedacht door Benjamin Graham is:  “ net current asset value per share”. Dit bereken je door de current assets – totaal liabilities / totaal aantal aandelen. Het aantal uitstaande aandelen kun je vinden op de winst- verliesrekening. Hoe lager de NCAVPS hoe beter. Volgens Benjamin profiteren investeerders als een aandeel niet meer dan 66% NCAVPS omvat.

Een voorbeeld berekening:

Bedrijf Z heeft 8 miljoen euro current assets (vermeld op de balans) 2 miljoen euro current liabilities (ook te vinden op de balans) en 1 miljoen uitstaande aandelen.

NCAVPS = (8,000,000 euro – 2,000,000 euro) / 1,000,000 = 3 euro
Volgens Benjamin Graham koop je een aandeel voor niet meer dan 66% van de NCAVPS waarde in dit geval 66% van 3 euro = 2.00 euro

Om een meer accurate berekening te doen zou je de current liabilities in de formule kunnen vervangen door total liabilities. Voor NCAVPS geldt het zelfde als voor alle andere berekeningen: Vergelijk deze berekening alleen met bedrijven uit dezelfde industrie.

Kopen “insiders” aandelen van het bedrijf?

Met insiders bedoelen we CEO’s of Directors/managers van een bedrijf. Deze personen kunnen aandelen kopen of verkopen bij het bedrijf waar ze werken. Dit kan eventueel een belangrijke bron van data zijn. Deze personen weten vaak de in en out’s van een bedrijf. Koopt een CEO opeens heel veel nieuwe aandelen, dan is de kans aanwezig dat hij verwacht dat de koers zal stijgen. Indien hij verkoopt kan er een koersverlaging optreden.

Het wil niet altijd zeggen dat er een trend achter een inkoop van binnenuit zit. Maar als opeens 10 insiders van een bedrijf aandelen verkopen kun je wel enigszins logisch inzien dat er misschien wel iets gaat gebeuren. Hoe weet je wanneer insiders kopen?

Insiders zijn verplicht aankopen en verkopen te melden, daarnaast kunnen er ook niet zomaar aankopen/verkopen gedaan worden op basis van informatie die nog niet bekend is bij de massa. Bijvoorbeeld indien een nieuw groot contract is binnen gesleept.

Kijk bijvoorbeeld op Gurufocus voor een overzicht aan interne aankopen.

Ratio’s

Tot nu toe klinkt het allemaal als veel werk, berekenen van ratio’s doornemen van balance sheets etc. Niet alles hoef je zelf te berekenen, op sites als Yahoo Finance of Google Finance kun je bepaalde ratio’s al berekend terug vinden. Er zijn ook verschillende sites te vinden welke een berekening voor je maken, je hoeft alleen maar de waardes op te zoeken.

Wil je het echt goed doen, dan zal je zelf aan de slag moeten. Neem een bedrijf uit de AEX, zoek van de afgelopen 5 jaar alle financiële gegevens op en maak hiervan een berekening. Hoe vaker je dit doet hoe makkelijker het wordt. Websites als IEX.nl hebben ook een sectie per aandeel waar je de fundamentele en technische data kunt vinden. Zie als voorbeeld de analyse van ING.

Bovenstaande ratio’s zijn de basis, er zijn nog veel meer ratio’s die je zou kunnen berekenen. Het belangrijkste is dat je zelf op zoek gaat en weet waar je naar zoekt. Een aanrader om te lezen is dan ook The Intelligent Investor: The Definitive Book on Value Investing.

Hoe nu verder?

Bovenstaande basis ratio’s worden gebruikt om een aandeel op waarde in te schatten. Er komt natuurlijk veel meer bij kijken dan een paar getallen uitrekenen. Je zult je volledig moeten verdiepen in een bedrijf en hun jaarcijfers. Ook het zakken van de prijs en andere aanwijzingen betekent niet, dat je direct een aandeel moet kopen. 90% van de mensen kunnen niet de tijd of discipline opbrengen om dergelijke analyses te doen en dit resulteert over het algemeen in grote verliezen op de beurs.

Een intelligente investeerder is iemand die tot in detail uitzoekt of de aankoop van een aandeel op een fundamentele basis steunt. Iemand die niet op basis hiervan handelt noemen we ook wel een speculant. Een “investeerder” die puur en alleen kijkt naar de koers (de grafieken en lijntjes) en hier op handelt is aan het speculeren.

Uiteindelijk wil iedereen een extra zakcentje verdienen op de beurs. Er valt veel geld te verdienen op de beurs, maar er valt ook veel geld te verliezen. Wij zijn van mening dat value investing de enige manier is om op een redelijk veilige manier te handelen in aandelen. Dat wil niet zeggen dat andere manieren niet werken of minder effectief zijn, zeker niet! Waar je echter rekening mee moet houden is de margin of safety. Zolang de margin of safety in jouw voordeel is zal je structureel winst maken en indien juist toegepast zullen je verliezen beperkt zijn.

Alle andere manieren van handelen op de beurs waarbij gebruik wordt gemaakt van grafieken en op / neerwaartse trends zijn naar onze mening totale onzin. Je kunt de toekomst niet voorspellen, hoeveel lijntjes en regeltjes je hier ook op los laat. De koers wordt bepaald door de onderliggende fundamentele waarde van een bedrijf met daarbij een onbekende factor (zoals nieuwsberichten, adviezen van banken of inside information) die je als belegger niet kunt weten van te voren.

Ga dus niet af op berichten van “analysten” die zogenaamd “ verwachten” dat de koers weer zal dalen/stijgen en dat je hiermee een gokje kunt nemen. Dat is hetzelfde als naar het casino gaan en bij roulette een cijfer uitkiezen en dan verwachten dat het nummer gaat vallen omdat je er een goed gevoel over hebt.

Welke financiele rapporten kun je gebruiken om een duidelijk beeld te krijgen van de financiele positie van een bedrijf? Dat lees je in de volgende stap.




Deel deze pagina met je kennissen....



Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Financieelonafhankelijkworden.nl maakt gebruikt van cookies: Meer informatie